6. De nalatenschap van Dòktor

Gepubliceerd op 22 september 2021 om 12:00

Gestileerde pasfoto van Dòktor Da Costa Gomez

Moises Da Costa Gomez is een sociaal bewogen mens met een sterk rechtvaardigheidsgevoel en een groot gevoel voor gemeenschapszin. Zijn hele leven bekommert hij zich, met grote bezieling en vastberadenheid, om het welzijn van minder bedeelden. In zijn jeugd deinst hij er niet voor terug op de vuist te gaan, als zijn eer of die van zijn vrienden op het spel staat. Tijdens zijn pubertijd stelt hij kritische vragen en wil weten waarom de regering niet door het volk gekozen wordt en ook als student steekt hij zijn mening niet onder stoelen of banken. Ook raciale discriminatie in Nederland trotseert hij.

Strijd voor de bevrijding van zijn land, voor algemeen kiesrecht en voor autonomie voor de zes eilanden binnen het Koninkrijk wordt zijn levensmissie. Hij heeft een duidelijke visie wat de koloniale status van de Antillen inhoudt en welke stappen genomen moeten worden om het doel te bereiken. Om zijn idealen te realiseren levert hij onvermoeibaar strijd op meerdere fronten. Zijn proefschrift, waarin hij zijn onconventionele visie geeft op de Nederlandse koloniale politiek ten opzichte van de Antillen, vormt hiervoor de opmaat en is zijn roep om gerechtigheid. Hij schuwt de confrontatie niet, getuige zijn betrokkenheid bij een arbeidersstaking van 6 tot 13 februari 1936, waarbij hij in conflict komt met de machtige oliemaatschappij Shell en daarmee zijn eigen carrière op het spel zet. Dit getuigt van beginselvastheid en moed.

Hoewel altijd alert en kritisch onthoudt hij zich als Statenlid van persoonlijke aanvallen. Zijn toespraken richten zich primair op de zaak, niet op personen. Door de inhoud van zijn speeches en de manier waarop hij zich opstelt, draagt Da Costa Gomez op een positieve manier bij aan de vorming van een parlementaire traditie. In zijn parlementaire redes citeert Dòktor vaak Griekse, Romeinse en Duitse filosofen en rechtsgeleerden. Met zijn scherpe geest, juridische opleiding en grote kennis van het Nederlands Staatsrecht vormt hij jarenlang de ideale schakel tussen de Staten en de Nederlandse regering. Hij is aanwezig bij vrijwel alle missies naar Nederland en Suriname en maakt als voorzitter of lid deel uit van verschillende rijkscommissies. Hij heeft hierdoor direct contact met hogere ambtenaren, ministers en twee opeenvolgende koninginnen, waardoor hij van dichtbij invloed kan uitoefenen.

Andere kwaliteiten die bijdragen aan zijn succes zijn z’n passie, vernieuwende ideeën, focus, talent, zijn harde werken, doorzettingsvermogen en zelfsturing. Mensen die hem kennen noemen daarnaast zijn humor, creativiteit, idealisme en charisma. Dòktor beschikt absoluut over een aantal kenmerken van charismatisch leiderschap, zoals persoonlijk overwicht, zelfvertrouwen, een sterke overtuiging van eigen ideeën en idealen, een verlangen om te leiden, een zucht naar zelfbevestiging, intellectuele kracht, integriteit, welsprekendheid, verantwoordelijkheidsgevoel en originaliteit.

Uiteraard heeft Da Costa Gomez als mens ook minder prettige eigenschappen. Zo is hij vaak chaotisch en ongeorganiseerd en zelden geïnteresseerd in financiële zaken en organisatorische details. Hij heeft een grote behoefte aan aanzien, status en erkenning voor zijn deskundigheid op staatsrechtelijk en diplomatiek gebied. Hij heeft een stijl van leidinggeven die soms autoritair overkomt. Hij hecht aan zijn eigen plannen en duldt geen tegenspraak en komt daardoor soms arrogant over. Verder is hij zo principieel dat dit het vormen van allianties af en toe in de weg staat. En hij kan zo opgaan in zijn missie, dat hij daarbij de mensen in zijn directe omgeving vergeet. Als leider weet Da Costa Gomez goed hoe hij een machtsevenwicht moet bewaren binnen zijn achterban. Bij meningsverschillen doet hij er veel aan om andersdenkende partijgenoten en kiezers niet voor het hoofd te stoten, maar uiteindelijk voert hij precies uit wat hij oorspronkelijk van plan is. Hij stelt zich vaak meer op als staatsman, dan als politicus, denkt meer aan de toekomst dan aan het heden, waardoor anderen hun kans kunnen grijpen om op de korte termijn beslissingen te nemen die henzelf of hun partij voordeel opleveren.

 

Da Costa Gomez kan ook worden gezien als een transformationele leider:

  • Hij werkt voor de gemeenschap en voor het welzijn van toekomstige generaties, niet voor zichzelf.
  • Hij meet zijn werk aan de materiële en immateriële vooruitgang van zijn medemens en volk.
  • Hij creëert eenheid, geen verdeeldheid, is integer en behoudt zijn goede reputatie.
  • Hij maakt het noodzakelijke mogelijk, neemt daarvoor de benodigde beslissingen.
  • Hij verliest zijn tijd niet in details, laat dit aan zijn teams in de partij en het ambtelijke apparaat over.
  • Hij wijst de richting aan, loopt voorop en dient de mens.
  • Hij verandert de mens en de geschiedenis als hij kan.

Als de belangrijkste verdiensten van mr. dr. M.F. da Costa Gomez voor Curaçao en de Antillen worden gezien:

  • Het verkondigen van een heldere visie en missie en het verwoorden van een inspirerend doel waarmee mensen zich kunnen verenigen.
  • Zijn onafgebroken ijveren voor de invoering van het algemeen kiesrecht, ongeacht de tegenstand die hij daarbij heeft ondervonden.
  • Zijn manier van vertrouwen scheppen door concrete acties voor sociale ondersteuning in Kas di Pueblo (oprichting Volkscomité en Autonomiefonds, een vacaturebank/arbeidsbeurs, een medisch spreekuur, advies en geld voor studie in Nederland, een klachten- en adviesbureau, huiswerkbegeleiding en bijles).
  • De oprichting van de N.V.P.
  • De wil tot samenwerken op alle bestuursniveaus en zijn vermogen om belangrijke allianties te vormen.
  • Het vormen van een schakel tussen de Staten en de Nederlandse regering als leider of lid van diverse delegaties en rijkscommissies voor het opstellen van staatsregelingen om autonomie te realiseren.
  • Zijn grote redactionele bijdrage aan de vormgeving van concept-wetteksten voor de gedeeltelijke autonomie (de Interimregeling) en de volledige autonomie (het Statuut).
  • Het politiek mobiliseren en organiseren van burgers voor deelname aan de parlementaire democratie door scholing van politieke leiders in de wijken en de politieke bewustmaking van burgers.
  • Het bevorderen van een gevoel van zelfwaardering bij de arme zwarte kunuku-bewoners van Curaçao.
  • Zijn geslaagde inzet voor legalisatie van Tambu muziekfeesten in 1952.
  • Zijn bijdrage aan het bouwen van een politieke infrastructuur en logistieke ondersteuning in de arme buitendistricten.
  • Het aansluiten van de buitendistricten op elektriciteits- en waternetten.
  • Verdere democratisering van het onderwijs en het promoten van een eigen universiteit op Curaçao. [1]
  • Invoering van een beurzenstelsel, waardoor jongeren in aanmerking kunnen komen voor een studiebeurs in het buitenland, waarmee zij de vicieuze cirkel van materiële en geestelijke uitzichtloosheid kunnen doorbreken.
  • De ontwikkeling van een gevoel van eigenwaarde van de Afro-Curaçaoënaar.
  • Een groot aantal publicaties waarin zijn werk en standpunten voor het nageslacht bewaard is gebleven.

[1] Raadpleeg hiervoor ook zijn bibliografie achter in dit werk.

Standbeeld Dòktor op het Da Costa Gomez Plein in Willemstad.

Bron: Foto R.D. Eugène Boeldak

Voor zijn verdiensten wordt da Costa Gomez gedecoreerd en benoemd tot officier in de Orde van Oranje-Nassau en Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Colombia reikt hem de onderscheiding van Commandeur in de Orde van San Carlos uit. In oktober 1954 ontvangt Dòktor een onderscheiding in de Libanese Orde van Jubille Zehabi. Mr. dr. M.F. da Costa Gomez gaat de geschiedenis in als een volksleider die zijn leven in dienst stelt van het realiseren van algemeen kiesrecht en autonomie op Curaçao en de andere eilanden. Een bevlogen, humaan mens met vriendelijke eigenschappen en een ontwapenende humor. Een staatsman en politicus die zich nooit schuldig maakt aan zelfverrijking of machtsmisbruik. Een idool en ‘Tata Bondadoso’ (goedhartige vaderfiguur) voor velen.

Begeleidend boekje bij de uitgave van een bijzondere postzegel (Fl. 0,30) bij de herdenking van de geboortedag van Da Costa Gomez op 27 oktober 1972. Bron: Archief R.D. Eugène Boeldak

Loteria di Antia, lot Antilliaanse Loterij ter gelegenheid 100e geboortedag van Da Costa Gomez.
Bron: Archief R.D. Eugène Boeldak

Da Costa Gomez geeft een interview in Nederland in 1960.
Bron: Nationaal Archief, fotoarchief.


« 

Reactie plaatsen

Reacties

Gabi Da Costa Gomez
15 dagen geleden

Masha danki. Manda mas si tin.